Kredyt denominowany a indeksowany do SEK — różnice

Czym różni się kredyt denominowany od indeksowanego do SEK?

Różnica sprowadza się do tego, w jakiej walucie zapisano kwotę kredytu w umowie. W kredycie indeksowanym kwota jest podana w złotych — np. 300 000 zł — a dopiero po wypłacie bank przelicza ją na korony szwedzkie po swoim kursie. W kredycie denominowanym jest odwrotnie: umowa od razu opiewa na kwotę w SEK, a Ty dostajesz na konto złotówki po przeliczeniu z dnia wypłaty.

Efekt ekonomiczny bywa zbliżony, bo w obu przypadkach saldo i raty zależą od kursu korony. Konstrukcja prawna jest jednak inna, a to wpływa na to, jak formułuje się pozew.

Kredyty w koronie szwedzkiej były w Polsce rzadkie. Pojawiały się w okresie ok. 2004–2010, głównie w ofercie wielowalutowej niektórych banków, obok znacznie popularniejszych umów frankowych.

Jak rozpoznać w umowie, który typ kredytu masz?

Sprawdź, w jakiej walucie zapisano kwotę kredytu w pierwszych paragrafach umowy. Jeśli widnieje tam liczba w złotych, a gdzieś dalej pojawia się zapis o przeliczeniu na SEK — masz kredyt indeksowany. Jeśli kwota kredytu podana jest bezpośrednio w koronach szwedzkich, a wypłata następuje w złotych — to kredyt denominowany.

Dodatkowe tropy:

• zajrzyj do harmonogramu spłat — czy raty wyrażone są w SEK, czy w PLN,
• poszukaj zapisów odsyłających do tabeli kursowej banku przy wypłacie i przy każdej racie,
• sprawdź walutę rachunku, z którego pobierano raty.

Jeśli nie masz pełnego kompletu dokumentów, bank ma obowiązek wydać Ci kopię umowy i historię spłat. To pierwszy krok do jakiejkolwiek analizy.

Dlaczego podział na denominowany i indeksowany ma znaczenie dla roszczeń?

Ma znaczenie, bo od typu umowy zależy sposób sformułowania żądań w pozwie. Przy kredycie indeksowanym kwota kredytu jest jasno określona w złotych, więc argumentacja skupia się na tym, że sam mechanizm przeliczania na SEK i z powrotem jest wadliwy. Przy kredycie denominowanym pojawia się dodatkowe pytanie — czy w ogóle skutecznie określono kwotę oddaną kredytobiorcy do dyspozycji, skoro w złotych była znana dopiero po przeliczeniu kursem banku.

W obu wariantach oś sporu jest ta sama: klauzule przeliczeniowe odsyłające do jednostronnie ustalanej tabeli kursowej. To one bywają oceniane jako niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385(1) § 1 Kodeksu cywilnego. Różni się natomiast konsekwencja ich usunięcia dla dalszego bytu umowy.

Czy orzecznictwo frankowe stosuje się do kredytów w koronie szwedzkiej?

Tak — mechanizm abuzywności dotyczy konstrukcji przeliczeniowej umowy, a nie konkretnej waluty. To, że kredyt rozliczano w koronach szwedzkich, a nie we frankach, nie zmienia zasady prawnej. Dorobek orzeczniczy wypracowany przy sprawach frankowych stosuje się do umów w SEK analogicznie.

Kilka rozstrzygnięć wyznacza ramy:

• C-260/18 (TSUE, 3.10.2019) — po usunięciu klauzul abuzywnych umowa może upaść w całości, a sąd nie uzupełnia luki kursem „słusznym".
• III CZP 11/20 (SN, 16.02.2021) — teoria dwóch kondykcji: roszczenie kredytobiorcy o zwrot rat i roszczenie banku o zwrot kapitału są od siebie niezależne.
• C-520/21 (TSUE, 15.06.2023) — bankowi nie należy się wynagrodzenie za korzystanie z kapitału po unieważnieniu umowy.
• III CZP 25/22 (SN, 25.04.2024) — m.in. początek biegu przedawnienia roszczeń banku oraz potwierdzenie braku wynagrodzenia za korzystanie z kapitału.

W sprawach, które trafiają do analizy, argumentacja opiera się na tych samych podstawach niezależnie od tego, którą walutę wpisano do umowy.

Co łączy oba typy kredytów SEK w sporze z bankiem?

Łączy je ten sam problem: klauzule przeliczeniowe, które pozwalały bankowi jednostronnie ustalać kurs korony w tabeli kursowej. Zarówno w kredycie denominowanym, jak i indeksowanym, to bank decydował, po jakim kursie przeliczyć wypłatę i każdą ratę — bez obiektywnego, weryfikowalnego miernika.

Jeśli sąd uzna takie postanowienia za niedozwolone, znikają one z umowy. Dalej pojawia się pytanie, czy bez nich umowa da się wykonać. Zgodnie z C-260/18 sąd nie może w tę lukę wstawić własnego, „sprawiedliwego" kursu. To często prowadzi do wniosku, że umowa nie może dalej obowiązywać.

Banki w procesach zwykle podnoszą, że kredyt był walutowy, że kursy odpowiadały rynkowym, a klient znał ryzyko. Ocena należy do sądu, który bada konkretne zapisy Twojej umowy.

Jak wygląda rozliczenie po unieważnieniu umowy w SEK?

Po unieważnieniu strony zwracają sobie to, co świadczyły — zgodnie z teorią dwóch kondykcji z III CZP 11/20. Ty domagasz się zwrotu wszystkiego, co wpłaciłeś (rat, prowizji, opłat), a bank domaga się zwrotu wypłaconego kapitału. Roszczenia są odrębne, choć w praktyce często dochodzi do ich potrącenia.

Przykładowe, w pełni hipotetyczne wyliczenie: przy kredycie zaciągniętym w 2007 r. na równowartość 300 000 zł i spłacanym przez 17 lat, suma wpłat może przekroczyć wypłacony kapitał — wtedy różnica jest po stronie kredytobiorcy. Konkretne kwoty zależą wyłącznie od Twojej historii spłat i kursu.

Zgodnie z C-520/21 i III CZP 25/22 bank nie może żądać wynagrodzenia za to, że korzystałeś z kapitału. To istotne, bo taki argument bywa używany do zniechęcania kredytobiorców.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena konkretnej umowy wymaga analizy dokumentów przez prawnika.