Opinia biegłego w sprawie kredytu walutowego: Czy jest potrzebna?

Czy opinia biegłego w sprawie kredytu walutowego jest niezbędna?

Opinia biegłego nie jest wymagana do tego, aby sędzia mógł ocenić, czy w Twojej umowie znajdują się niedozwolone postanowienia. Z naszego doświadczenia wynika, że wiele osób myli rolę eksperta finansowego z rolą samego orzecznika. Ocena nieuczciwego charakteru postanowienia uwzględnia rodzaj świadczenia, okoliczności zawarcia umowy i pozostałe warunki kontraktu. Tego zadania podejmuje się wyłącznie sędzia na podstawie wytycznych, które narzuca Dyrektywa 93/13 oraz przepisy krajowe (w szczególności art. 385¹ k.c.). Ekspert do spraw rachunkowości nie jest prawnikiem i nie orzeka o tym, czy dany mechanizm przeliczeniowy jest krzywdzący dla konsumenta.

Po co w takim razie sąd powołuje eksperta? Powodem jest wyłącznie matematyka. Dyrektywa 93/13 wymaga, aby nieuczciwe warunki nie wiązały konsumenta, co często prowadzi do upadku całej umowy. Wtedy pojawia się konieczność zwrotu pieniędzy. Jeśli pełnomocnik instytucji finansowej kwestionuje wyliczenia przedstawione w pozwie, sędzia zleca weryfikację liczb niezależnemu specjaliście. To, jak obliczyć wartość przedmiotu sporu w kredycie walutowym, bywa skomplikowane z uwagi na zmieniające się przez lata oprocentowanie, prowizje i składki ubezpieczeniowe. Biegły dostarcza sądowi twardy dowód w postaci dokładnego zestawienia wpłaconych sum, co eliminuje ryzyko błędów rachunkowych w sentencji wyroku.

Podstawa: Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410; Dyrektywa Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Czego dokładnie dotyczy praca eksperta ds. rachunkowości?

Praca biegłego polega w głównej mierze na chronologicznym poukładaniu i zsumowaniu wszystkich transferów pieniężnych, które wykonałeś na rzecz kredytodawcy. W sprawach, które trafiają do analizy, bardzo często widzimy, że instytucje finansowe składają wnioski dowodowe o bardzo szerokim zakresie. Żądają, by ekspert wyliczył na przykład to, jak wyglądałoby saldo zadłużenia, gdyby zastosować średni kurs NBP albo gdyby umowa od początku była zobowiązaniem w polskich złotych z oprocentowaniem WIBOR. Tego rodzaju wnioski mają na celu skomplikowanie postępowania.

Sądy najczęściej odrzucają takie postulaty, ponieważ zgodnie z art. 405 i 410 k.c., które stanowią krajową podstawę rozliczeń świadczeń nienależnych, bada się wyłącznie fakt zubożenia po jednej stronie i wzbogacenia po drugiej. Zadaniem biegłego jest wzięcie do ręki zaświadczenia wygenerowanego przez system bankowy i dodanie do siebie wszystkich pobranych kwot w walucie wpłaty. Właśnie dlatego poprawnie uzyskane zaświadczenie z banku o historii spłat kredytu jest najważniejszym dokumentem dla eksperta. Na jego podstawie wylicza on sumę rat kapitałowo-odsetkowych, prowizji za uruchomienie środków oraz wszelkich innych opłat ściśle związanych z kwestionowaną umową.

Podstawa: Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410

Jak orzecznictwo TSUE i SN skraca czas sporządzania opinii?

Wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz uchwały Sądu Najwyższego drastycznie uprościły tezy dowodowe, z którymi mierzą się biegli. W przeszłości eksperci tracili długie miesiące na symulowanie abstrakcyjnych scenariuszy wymyślanych przez pełnomocników instytucji finansowych. Przełomem stał się wyrok TSUE w sprawie C-520/21. Z orzeczenia tego jasno wynika, że prawo UE sprzeciwia się roszczeniom banku wobec konsumenta wykraczającym poza zwrot kapitału i ustawowe odsetki za opóźnienie, gdy umowa upadła z powodu nieuczciwych warunków.

Praktyczny skutek jest taki, że sędziowie nie zlecają już biegłym wyliczania tak zwanego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału. Kwestię tę przypieczętowała uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III CZP 25/22), w której stwierdzono brak podstawy do wynagrodzenia za korzystanie z kapitału za okres do chwili opóźnienia w zwrocie świadczenia. Sąd Najwyższy przyjął również w tym samym orzeczeniu, że niedozwolonego sposobu określania kursu waluty nie można zastąpić innym sposobem wynikającym z przepisów lub zwyczajów. Dzięki temu biegły nie musi przeliczać historii spłat z użyciem alternatywnych tabel czy wskaźników. Liczy tylko to, co faktycznie zostało wpłacone, co znacząco przyspiesza wydanie opinii i doręczenie jej stronom postępowania.

Podstawa: TSUE, wyrok z 15 czerwca 2023 r., C-520/21, Bank M.; Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22

W jaki sposób zasada dwóch kondykcji wpływa na wyliczenia?

Biegły sądowy rozpatruje wpłaty kredytobiorcy oddzielnie od kapitału udostępnionego przez kredytodawcę. Zgodnie z wytycznymi Sądu Najwyższego, rozliczenie nieważnej umowy opiera się na przepisach o świadczeniu nienależnym i wymaga osobnej analizy roszczeń obu stron. Sąd Najwyższy, w uchwale z 16 lutego 2021 r. (III CZP 11/20), przyjął jednoznacznie, że stronie spłacającej nieważny kredyt przysługuje roszczenie o zwrot jej świadczeń niezależnie od tego, czy jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu kapitału.

Dla pracy eksperta oznacza to ogromne ułatwienie. Nie musi on szukać momentu, w którym saldo wzajemnych potrąceń wyniosło zero. Zamiast tego przygotowuje konkretną sumę roszczeń powoda. Z kolei roszczenia przeciwnika procesowego ocenia się oddzielnie. To, jak działa teoria dwóch kondykcji prostym językiem, sprowadza się do tego, że obie strony muszą zwrócić sobie to, co od siebie otrzymały. Biegły wylicza więc wprost kwotę Twojego zubożenia, nie przejmując się tym, jaką dokładnie pulę środków pierwotnie wypłacono z kasy bankowej na cel mieszkaniowy, o ile teza dowodowa sformułowana przez sędziego nie wymaga inaczej.

Podstawa: Sąd Najwyższy, uchwała z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20; Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410

Kto płaci za biegłego i ile trwa przygotowanie dokumentu?

Koszty związane z powołaniem specjalisty ds. rachunkowości zawsze ponosi ostatecznie strona, która przegrywa proces sądowy. Na etapie postępowania dowodowego wygląda to jednak nieco inaczej. Jeśli pełnomocnik lub sam sędzia wnioskuje o taki dowód, konieczne jest wpłacenie zaliczki na poczet pracy eksperta. Sąd wydaje postanowienie, w którym zakreśla termin (zazwyczaj 7-14 dni) na uiszczenie określonej kwoty na rachunek dochodów sądu. Kwota ta wynosi najczęściej od kilkuset do ponad tysiąca złotych.

Czas oczekiwania na gotową ekspertyzę zależy w dużej mierze od obłożenia pracą konkretnej osoby wpisanej na listę biegłych przy danym sądzie okręgowym. Zwykle proces ten zajmuje od dwóch do nawet pięciu miesięcy. Każdy kolejny krok dowodowy bezpośrednio wpływa na to, ile trwa sprawa o unieważnienie kredytu walutowego. Jeśli dokumentacja bankowa zgromadzona w aktach jest kompletna i przejrzysta, ekspert pracuje sprawniej. Po wydaniu opinii każda ze stron ma czas na zgłoszenie ewentualnych zarzutów. Jeżeli pojawią się uzasadnione zastrzeżenia co do metodyki matematycznej, sąd może nakazać wydanie opinii uzupełniającej, co ponownie wydłuża cały proces orzekania.

Podstawa: Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410

Checklista: Jak przygotować dokumenty dla biegłego?

Właściwe przygotowanie materiału dowodowego to klucz do uniknięcia opóźnień na etapie pracy eksperta. Brak pojedynczych stron regulaminu czy luk w historii transakcji zmusza specjalistę do kierowania pytań do sądu, co generuje kolejne miesiące zwłoki. W sprawach, które prowadzimy, zawsze kładziemy ogromny nacisk na uporządkowanie akt jeszcze przed wysłaniem pozwu.

Wykaz niezbędnych dokumentów

Sama waluta kredytu ani skandynawska czy inna nazwa kredytodawcy nie przesądza o wyniku sprawy. Liczą się konkretne fakty prawne przypisane do Twojego kontraktu, a zadaniem eksperta finansowego jest jedynie poprawne zsumowanie przepływów pieniężnych zidentyfikowanych w dokumentach. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Podstawa: Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410