Kredyt SEK a przedawnienie roszczeń — co Dobrze mieć na uwadze

Czym jest przedawnienie roszczeń przy kredycie SEK?

Przedawnienie to upływ czasu, po którym druga strona może uchylić się od spełnienia roszczenia, powołując się na jego przedawnienie. W sprawach kredytów powiązanych z koroną szwedzką (SEK) dotyczy to zarówno roszczeń kredytobiorcy o zwrot nienależnie pobranych świadczeń, jak i roszczeń banku o zwrot wypłaconego kapitału.

Kredyty indeksowane lub denominowane do SEK były w Polsce rzadkością — oferowano je w ramach ofert wielowalutowych mniej więcej w latach 2004–2010. Mimo niszowego charakteru zasady prawne dotyczące przedawnienia są takie same jak w szeroko opisanych sprawach frankowych, ponieważ mechanizm prawny jest wspólny dla różnych walut.

Jak orzecznictwo wpływa na bieg przedawnienia w sprawach SEK?

O wyniku przesądza teoria dwóch kondykcji, potwierdzona uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 11/20, zgodnie z którą roszczenie kredytobiorcy o zwrot wpłat i roszczenie banku o zwrot kapitału są od siebie niezależne. Oznacza to, że każde z tych roszczeń przedawnia się osobno i według własnych zasad.

Uzupełnieniem jest uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN III CZP 25/22 z 25.04.2024, która odnosi się m.in. do początku biegu przedawnienia roszczeń banku oraz potwierdza brak wynagrodzenia za korzystanie z kapitału po unieważnieniu umowy. Te same reguły stosuje się analogicznie do kredytów SEK, bo abuzywność dotyczy konstrukcji przeliczeniowej, a nie konkretnej waluty.

Od kiedy liczy się przedawnienie roszczeń kredytobiorcy SEK?

Bieg przedawnienia roszczeń kredytobiorcy zasadniczo rozpoczyna się w momencie, gdy dowiedział się on lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o abuzywnym charakterze klauzul w swojej umowie. Podstawą jest tu art. 385(1) § 1 KC dotyczący niedozwolonych postanowień umownych, w tym klauzul przeliczeniowych odsyłających do tabel kursowych banku.

To istotne, ponieważ w wielu przypadkach świadomość wadliwości umowy pojawia się dopiero po analizie prawnej dokumentów, a nie w chwili podpisania umowy. Dokładne ustalenie tego momentu wymaga zawsze indywidualnej oceny konkretnej sprawy i umowy kredytowej w SEK.

Czy roszczenia banku o zwrot kapitału też się przedawniają?

Tak — roszczenia banku również podlegają przedawnieniu, a moment rozpoczęcia jego biegu był przedmiotem rozważań SN w uchwale III CZP 25/22. Dzięki teorii dwóch kondykcji (III CZP 11/20) roszczenie banku o zwrot kapitału jest odrębne od roszczeń kredytobiorcy i biegnie według własnego harmonogramu.

Dla kredytobiorcy SEK oznacza to, że kwestia przedawnienia dotyczy obu stron jednocześnie. Dodatkowo, zgodnie z wyrokiem TSUE C-520/21 z 15.06.2023, bankowi nie przysługuje wynagrodzenie za korzystanie z kapitału po unieważnieniu umowy, co dodatkowo porządkuje wzajemne rozliczenia stron.

Co się dzieje z umową SEK po usunięciu klauzul abuzywnych?

Po usunięciu z umowy niedozwolonych postanowień przeliczeniowych umowa może upaść w całości — tak wynika z wyroku TSUE C-260/18 (sprawa Dziubak) z 3.10.2019. Sąd nie ma przy tym prawa uzupełniać powstałej luki jakimś „słusznym” lub „rynkowym” kursem.

Jeżeli umowa upada, otwiera się kwestia wzajemnego zwrotu świadczeń, a wraz z nią pytanie o przedawnienie poszczególnych roszczeń. To właśnie dlatego moment stwierdzenia nieważności i świadomość kredytobiorcy co do wadliwości umowy mają tak duże znaczenie dla liczenia terminów przy kredycie w SEK.

Jak sprawdzić przedawnienie we własnej sprawie kredytu SEK?

Najpewniejszym sposobem jest indywidualna analiza umowy kredytowej oraz historii spłat przez prawnika znającego orzecznictwo dotyczące klauzul abuzywnych. Rynek treści i usług dotyczących kredytów SEK w Polsce jest praktycznie pusty, dlatego warto szukać kancelarii, które prowadzą sprawy walutowe w oparciu o dorobek „frankowy” i stosują go analogicznie.

Przy ocenie należy przeanalizować m.in.:

• datę zawarcia umowy i jej rodzaj (indeksowana czy denominowana do SEK),
• treść klauzul przeliczeniowych odsyłających do tabel kursowych,
• moment, w którym kredytobiorca mógł dowiedzieć się o abuzywności,
• daty i wysokość poszczególnych wpłat.

Uwaga: powyższa treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.