Jak przebiega pierwsza rozprawa w sprawie kredytu walutowego?

Pierwsza rozprawa w procesie skierowanym przeciwko instytucji finansowej to zazwyczaj ten moment, w którym uwaga sądu skupia się niemal w całości na przesłuchaniu powoda. Zjawiasz się na sali sądowej w towarzystwie swojego pełnomocnika. Procedura startuje od wywołania sprawy i rutynowego sprawdzenia obecności. Następnie sędzia legitymuje stawające osoby, dlatego musisz mieć przy sobie ważny dowód osobisty. Głównym punktem harmonogramu jest przesłuchanie stron. W praktyce najczęściej ogranicza się to do wysłuchania kredytobiorcy, ponieważ przedstawiciele zarządu pozwanej spółki rzadko stawiają się w sądzie. Zaczynasz od odpowiadania na swobodne pytania sędziego. Kiedy skład orzekający wyczerpie swój blok pytań, inicjatywę przejmuje Twój prawnik, a na samym końcu pytania zadaje pełnomocnik reprezentujący pozwaną instytucję finansową.

Wielu kredytobiorców odczuwa silny stres przed tym wydarzeniem, jednak sprawne przeprowadzenie tego dowodu bardzo często pozwala znacznie przyspieszyć finał sporu. Czasami pojawia się dylemat, ile trwa sprawa o unieważnienie kredytu walutowego. Odpowiedź zależy w dużej mierze od tego, czy sędzia uzna Twoje zeznania za wyczerpujące i wystarczające do zamknięcia przewodu już na pierwszym terminie, czy też uzna za konieczne dopuszczenie dodatkowych dowodów. Zgodnie z wytycznymi kodeksowymi, ocena skutków ewentualnych niedozwolonych postanowień w umowach zawieranych z konsumentem wymaga gruntownego zbadania konkretnego postanowienia oraz dokładnych okoliczności z dnia zawarcia kontraktu. Właśnie dlatego Twoje relacje z tamtego okresu są dla sądu tak cenne.

Podstawa: Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410

O co pyta sędzia na rozprawie o unieważnienie umowy?

Sędzia kieruje do Ciebie pytania dotyczące wyłącznie tych zdarzeń, które miały miejsce przed oraz w samym dniu podpisywania dokumentów kredytowych. Sąd całkowicie pomija Twoją obecną wiedzę ekonomiczną, wykształcenie zdobyte w późniejszych latach czy świadomość mechanizmów rynkowych nabytą podczas trwania procesu. Oś sporu sprowadza się do tego, czy przed zawarciem kontraktu doradca finansowy w sposób rzetelny, jasny i zrozumiały wyjaśnił Ci mechanizm przeliczeniowy oraz ostrzegł przed drastycznymi wahaniami kursów walut. Zgodnie z unijną dyrektywą w sprawie nieuczciwych warunków, sędzia musi ustalić, jakie dokładnie warunki zaproponowano konsumentowi i czy ukształtowano jego prawa oraz obowiązki w sposób uczciwy. Zbadanie tych kwestii opiera się na Twoich wspomnieniach ze spotkań w oddziale. Poniższa tabela przedstawia najczęstsze obszary dociekań sądu.

Obszar dociekańPrzykładowe pytania zadawane przez sędziego
Okoliczności zawarciaJak wyglądał proces wnioskowania o produkt finansowy i kto zainicjował rozmowę o walucie obcej?
Ryzyko kursoweCzy pracownik prezentował historyczne wykresy i symulacje rat przy drastycznym wzroście kursu?
Swoboda negocjacjiCzy doradca dał Ci możliwość zmiany poszczególnych zapisów w regulaminie lub głównej umowie?

Dodatkowe informacje o tym, jak funkcjonuje ryzyko kursowe w kredycie walutowym a obowiązki informacyjne banku pozwalają lepiej zrozumieć cel tych pytań. Odpowiedzi pozwalają sądowi rzetelnie ocenić, czy konkretne postanowienie jest abuzywne i czy w konsekwencji może ono w ogóle wiązać konsumenta.

Podstawa: Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410; Dyrektywa Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Jak zeznawać na rozprawie przeciwko instytucji finansowej?

Przed sądem zeznawaj zawsze zgodnie z prawdą, opierając się wyłącznie na tym, co autentycznie pamiętasz z dnia wizyty w placówce. Nie próbuj zgadywać faktów ani opowiadać o tym, czego dowiedziałeś się z artykułów w internecie czy od swojego pełnomocnika na długo po wypłaceniu środków. W sprawach, które trafiają do analizy, często widzimy, że powodowie stresują się brakiem idealnej pamięci. Upływ kilkunastu lat robi swoje. Masz pełne prawo nie pamiętać imienia i nazwiska analityka, dokładnej liczby wizyt w oddziale czy koloru ścian w gabinecie dyrektora. Odpowiedź potwierdzająca brak pamięci jest w takich sytuacjach całkowicie naturalna i wysoce wiarygodna z punktu widzenia psychologii zeznań.

Skup się na niezaprzeczalnych i ogólnych faktach: czy doradca dał Ci regulamin do przeczytania w domu, czy przedstawił ofertę walutową jako produkt całkowicie bezpieczny oraz na jaki cel faktycznie przeznaczyłeś uruchomione środki. To ostatnie zagadnienie służy ustaleniu, czy w świetle przepisów działałeś jako konsument. Jeśli nabyta nieruchomość przynosiła w późniejszym czasie zyski, przydatny może okazać się tekst wyjaśniający, jak oceniać wynajmowane mieszkanie a status konsumenta w kredycie walutowym. Sąd ocenia skutek ewentualnego usunięcia nieuczciwego warunku z kontraktu, uwzględniając perspektywę i stanowisko odpowiednio poinformowanego konsumenta. Musisz mieć na uwadze, aby nie ulegać presji na sali i spokojnie prosić o powtórzenie pytania, jeśli sformułowano je w sposób niezrozumiały.

Podstawa: TSUE, wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak; Dyrektywa Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Jakie pytania zadaje pełnomocnik pozwanego podczas przesłuchania?

Pełnomocnik reprezentujący instytucję finansową zazwyczaj pyta o Twoje wykształcenie, dokładne doświadczenie zawodowe z przeszłości oraz cel zaciągnięcia zobowiązania. Prawnicy przeciwnika szukają w ten sposób argumentów wymierzonych w posiadanie przez Ciebie statusu konsumenta. W procesach zwykle podnoszą oni, że powód doskonale rozumiał złożone instrumenty finansowe, ponieważ pracował w dziale księgowości, prowadził działalność gospodarczą albo studiował nauki ekonomiczne. Prawnik z pewnością zapyta, dlaczego ostatecznie nie wybrałeś standardowego kredytu złotowego i czy interesowałeś się notowaniami walut obcych przed złożeniem podpisu na dokumentach.

Próbuje on wykazać przed sądem, że ryzyko kursowe zaakceptowałeś w pełni świadomie, a same kontrowersyjne zapisy były rzekomo przedmiotem Twoich indywidualnych negocjacji. Zgodnie z unijną dyrektywą chroniącą konsumentów, ocena nieuczciwego charakteru postanowienia uwzględnia rodzaj świadczenia i obiektywne okoliczności zawarcia kontraktu, a nie samo wykształcenie powoda. Fakt, że posiadasz dyplom uczelni wyższej lub pracujesz w sektorze biznesowym, w żaden sposób nie odbiera Ci ochrony prawnej wynikającej z przepisów, jeżeli doradca zaniechał swoich podstawowych obowiązków informacyjnych na etapie oferowania produktu. Umowa mogłaby obowiązywać dalej tylko wtedy, gdyby było to w ogóle możliwe po wyłączeniu nieuczciwych warunków, co w przypadku klauzul przeliczeniowych zazwyczaj jest niewykonalne.

Podstawa: Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410; Dyrektywa Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Jakie rozstrzygnięcia mogą zapaść po pierwszej rozprawie?

Po wyczerpującym przesłuchaniu stron sąd może zamknąć rozprawę i wkrótce wydać wyrok, jeśli uważa zgromadzony materiał dowodowy za kompletny, spójny i wystarczający do rozstrzygnięcia sporu. Zdarza się to na salach sądowych coraz częściej. Sędzia nierzadko uznaje, że dokumenty zalegające w aktach oraz osobiste zeznania powoda w pełni naświetlają sytuację, a ewentualne dowody z opinii biegłych z zakresu rachunkowości czy zeznań byłych pracowników centrali niczego nowego nie wniosą. Jeżeli sąd uzna, że nie można ustalić wiążącego kursu waluty, umowa indeksowana lub denominowana nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Wynika to z faktu, że niedozwolonego sposobu określania kursu waluty obcej nie można zastąpić innym sposobem wynikającym z ogólnych przepisów lub lokalnych zwyczajów. W takiej sytuacji kontrakt upada, a po obu stronach powstają całkowicie samodzielne roszczenia o zwrot nienależnych świadczeń. Jak precyzuje orzecznictwo, stronie spłacającej nieważny kredyt przysługuje roszczenie o zwrot jej świadczeń niezależnie od tego, czy sama jest jeszcze dłużnikiem z tytułu zwrotu kapitału. Kwestie te regulują przepisy o świadczeniu nienależnym. Co więcej, prawo unijne stanowczo sprzeciwia się roszczeniom instytucji finansowej wobec konsumenta wykraczającym poza sam zwrot wypłaconego kapitału i ewentualne ustawowe odsetki za opóźnienie, gdy umowa upadła z powodu nieuczciwych warunków. Mechanizmy te opisuje szerzej artykuł tłumaczący jak wygląda rozliczenie z bankiem po unieważnieniu kredytu.

Podstawa: Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22; Sąd Najwyższy, uchwała z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20; TSUE, wyrok z 15 czerwca 2023 r., C-520/21, Bank M.; Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410

Czy wykreślenie wpisu z rejestrów następuje od razu po rozprawie?

Sama pierwsza rozprawa i ewentualny wyrok pierwszej instancji nie kończą jeszcze prawomocnie sporu, dlatego wpisy w rejestrach zadłużenia pozostają aktywne. Wielu powodów zadaje sobie pytanie, czy pomyślne zakończenie zeznań na pierwszym terminie oznacza automatyczne rozwiązanie wszystkich problemów operacyjnych z produktem. Niestety tak się nie dzieje. Nawet jeśli sędzia zamknie przewód sądowy i wyda korzystny dla Ciebie wyrok, instytucja finansowa najprawdopodobniej wniesie apelację. Z tego powodu wszelkie rejestry dłużników pozostaną niezmienione do czasu uzyskania prawomocnego orzeczenia w wyższej instancji.

Procedura wykreślenia wpisów jest możliwa dopiero wtedy, gdy umowa zostanie ostatecznie uznana za nieważną przez sąd odwoławczy, a strony dokonają rozliczenia w oparciu o przepisy regulujące świadczenia nienależne. Bieg przedawnienia roszczenia instytucji co do zasady rozpoczyna się następnego dnia po wyraźnym zakwestionowaniu przez kredytobiorcę związania postanowieniami umowy, co najczęściej ma miejsce jeszcze przed pierwszą rozprawą. Szczegóły dotyczące czyszczenia historii kredytowej omawia poradnik unieważnienie kredytu a BIK — czy bank wykreśli wpis. Dobrze jest uzbroić się w cierpliwość, ponieważ usunięcie nieuczciwego warunku z obrotu prawnego wymaga czasu i przejścia przez pełną ścieżkę instancyjną. Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Podstawa: Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410; Dyrektywa Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich; Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22

TWOJA UMOWA

Ogólne zasady to dopiero początek.

Wstępna analiza dokumentów pozwala ustalić, czy opisane mechanizmy występują również w Twojej umowie.

Przekaż podstawowe informacje
PYTANIA I ODPOWIEDZI

Najczęściej zadawane pytania

Czy obecność na pierwszej rozprawie jest obowiązkowa?

Tak, sąd zazwyczaj nakłada na powoda obowiązek osobistego stawiennictwa celem przesłuchania stron. Zeznania stanowią bardzo ważny dowód obrazujący proces zawierania kontraktu i okoliczności towarzyszące rozmowom w placówce.

Ile czasu trwa przesłuchanie kredytobiorcy?

Z reguły składanie zeznań przez jednego powoda na sali sądowej zajmuje od kilkudziesięciu minut do godziny. Czas ten zależy od szczegółowości zadawanych pytań przez sędziego oraz aktywności pełnomocników obu stron w toku postępowania.

Co w sytuacji, gdy zapomniałem szczegółów z dnia podpisania dokumentów?

Masz prawo nie pamiętać detali sprzed kilkunastu lat. Brak pamięci w kwestiach takich jak dokładny wzór ulotki często wręcz uwiarygadnia, że pracownik placówki nie omówił z Tobą rzetelnie skomplikowanych mechanizmów finansowych.

Kto zadaje pytania jako pierwszy?

Procedura przewiduje, że przesłuchanie rozpoczyna się od pytań sędziego przewodniczącego. Następnie głos zabiera Twój prawnik, a na samym końcu pytania zadaje pełnomocnik reprezentujący pozwaną instytucję finansową.

WERYFIKOWALNE PODSTAWY

Źródła i podstawa prawna

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Sytuacja każdego kredytobiorcy wymaga indywidualnej analizy umowy i dokumentów.