Wyrok TSUE C-520/21 — co oznacza dla kredytobiorców

Co dokładnie rozstrzygnął TSUE w wyroku C-520/21?

TSUE orzekł 15 czerwca 2023 r., że po unieważnieniu umowy kredytu bankowi nie przysługuje wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, który wypłacił kredytobiorcy. To była odpowiedź na pytanie zadane przez polski sąd i dotyczy każdej umowy dotkniętej niedozwolonymi klauzulami przeliczeniowymi.

Sedno jest proste. Bank stosował w umowie postanowienia sprzeczne z prawem — odsyłające do własnych tabel kursowych. Skoro umowa upada z winy przedsiębiorcy, to nie może on jednocześnie czerpać z tej sytuacji dodatkowej korzyści. Trybunał uznał, że pozwolenie bankowi na takie roszczenie osłabiłoby ochronę konsumenta wynikającą z dyrektywy 93/13.

Wyrok nie mówi wprost o koronie szwedzkiej. Mówi o mechanizmie. A ten sam mechanizm przeliczeniowy działa niezależnie od tego, w jakiej walucie denominowano czy indeksowano kredyt.

Dlaczego ten wyrok dotyczy także kredytów w koronach szwedzkich?

Dotyczy, ponieważ abuzywność ocenia się po konstrukcji umowy, a nie po symbolu waluty. Podstawą jest art. 385(1) § 1 Kodeksu cywilnego — niedozwolone postanowienia umowne, czyli klauzule przeliczeniowe odsyłające do tabel kursowych banku. Ta konstrukcja wyglądała bardzo podobnie w umowach frankowych, euro i tych rzadszych, powiązanych z SEK.

Kredyty indeksowane i denominowane do korony szwedzkiej były w Polsce niszą, oferowaną mniej więcej w latach 2004–2010 w ramach oferty wielowalutowej. Było ich mało, więc i orzecznictwa stricte „koronowego" jest niewiele. To nie osłabia Twojej pozycji — orzecznictwo frankowe stosuje się tu analogicznie, bo problem prawny jest ten sam.

Jeśli chcesz zobaczyć, jak w praktyce różni się mechanika obu wariantów, sprawdź opis różnic między kredytem denominowanym a indeksowanym do SEK. A same zapisy warto zweryfikować w klauzulach przeliczeniowych swojej umowy SEK.

Ile realnie zyskujesz dzięki temu wyrokowi?

Zyskujesz to, że po unieważnieniu umowy bank nie doliczy Ci osobnej opłaty za lata korzystania z pożyczonych pieniędzy. W praktyce to bywa różnica idąca w dziesiątki, a przy większych kredytach — w setki tysięcy złotych.

Przykładowe, jawnie hipotetyczne wyliczenie: kredyt równowartości 300 000 zł zaciągnięty w 2007 r., spłacany kilkanaście lat. Gdyby bankowi wolno było naliczyć wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, kwota Twojego rozliczenia mogłaby wzrosnąć o wartość porównywalną z odsetkami za cały ten okres. Wyrok C-520/21 zamyka tę furtkę.

Po unieważnieniu strony zwracają sobie to, co świadczyły. Ty oddajesz wypłacony kapitał, bank oddaje wszystkie Twoje raty i opłaty. Jak to policzyć krok po kroku, opisujemy przy okazji tematu rozliczenia z bankiem po unieważnieniu.

Jak C-520/21 łączy się z innymi orzeczeniami?

C-520/21 nie stoi samotnie — układa się w spójną linię z kilkoma kluczowymi rozstrzygnięciami. Warto znać cały łańcuch, bo dopiero razem tworzą obecny stan prawny dla kredytobiorców walutowych.

Mechanizm dwóch niezależnych roszczeń tłumaczymy prościej w tekście o teorii dwóch kondykcji.

Czy bank może domagać się czegokolwiek poza zwrotem kapitału?

Poza zwrotem samego wypłaconego kapitału bank co do zasady nie ma podstawy, by żądać dodatkowego wynagrodzenia za korzystanie z niego — to bezpośredni skutek C-520/21. W procesach banki i tak zwykle podnoszą różne roszczenia: o waloryzację kapitału, o tzw. zarzut zatrzymania czy o odsetki. Sądy oceniają je jednak przez pryzmat ochrony konsumenta.

Osobna, praktyczna kwestia to przedawnienie. Uchwała III CZP 25/22 dotknęła m.in. momentu, od którego zaczyna biec termin roszczeń banku. To działa w dwie strony — dlatego zanim złożysz pozew, sprawdź, jak wygląda przedawnienie roszczeń przy kredycie SEK.

Jeśli podpisywałeś po drodze aneks — np. do spłaty bezpośrednio w walucie — nie zakładaj, że przekreśla on sprawę. Wpływ takich zmian omawiamy w tekście o aneksie a unieważnieniu umowy.

Co zrobić z tym wyrokiem, jeśli masz kredyt w koronach?

Zacznij od dokumentów — wyrok wykorzystasz dopiero wtedy, gdy będziesz wiedzieć, co realnie zapłaciłeś. Pierwszy krok to komplet historii spłat. Jak go zdobyć, opisujemy w poradniku o zaświadczeniu z banku o historii spłat.

Potem analiza klauzul i ocena, czy umowa nadaje się do podważenia. Ogólny obraz tego, kiedy w grę wchodzi unieważnienie kredytu w koronach szwedzkich, znajdziesz w osobnym artykule. Jeśli kredyt jest już spłacony, sprawdź też, czy da się odzyskać nadpłatę po spłaconym kredycie SEK.

Na koniec kwestia praktyczna: koszty i czas. Zestawiliśmy je w tekście o pozwie o kredyt w koronach — kosztach i czasie trwania. Uwaga na jedno: skandynawska nazwa banku nie przesądza o walucie kredytu, więc zawsze weryfikuj, w czym faktycznie był denominowany lub indeksowany Twój kredyt.

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena konkretnej umowy wymaga analizy indywidualnej.