Dlaczego w trakcie procesu o kredyt walutowy dochodzi do zmiany sędziego?

W sprawach dotyczących kredytów powiązanych z walutami obcymi rotacja w składach orzekających sądów powszechnych jest zjawiskiem powszechnym. Wynika ona z ogromnego obłożenia sprawami, zmian kadrowych, urlopów czy przydzielania sędziom nowych obowiązków w ramach wydziałów cywilnych. Kiedy referent Twojej sprawy ulega zmianie, aktami zajmuje się nowy sędzia, co wiąże się z koniecznością wdrożenia się w materiał procesowy.

W sprawach, które trafiają do naszej analizy, często widzimy, że zmiana ta następuje nagle, na przykład tuż przed wyznaczoną rozprawą lub po zamknięciu wymiany pism procesowych. Z perspektywy praktyki procesowej oznacza to, że sędzia przejmujący sprawę musi poświęcić czas na zapoznanie się z wielotomową dokumentacją, na którą składają się umowy, aneksy, zaświadczenia oraz opinie biegłych.

Zgodnie z ogólnymi regułami procedury cywilnej oraz przepisami prawa krajowego, stabilność obsady sądu bywa zaburzona czynnikami administracyjnymi, jednak zasady merytorycznego badania umów pozostają niezmiennie oparte na art. 385¹ Kodeksu cywilnego oraz dyrektywie 93/13/EWG.

Podstawa: Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410; Dyrektywa Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Czy zmiana sędziego zawsze oznacza wydłużenie czasu oczekiwania na wyrok?

Nie każda zmiana osoby na stanowisku referenta drastycznie wydłuża proces, jednak w większości sytuacji powoduje ona przesunięcie w czasie planowanych czynności. Jeśli do zmiany doszło na wczesnym etapie, gdy sprawa była dopiero w fazie wymiany pism, opóźnienia mogą być minimalne. Zupełnie inaczej sytuacja wygląda, gdy nowy sędzia pojawia się po przeprowadzeniu większości dowodów lub tuż przed samym ogłoszeniem orzeczenia.

Zgodnie z przepisami procedury cywilnej, nowy sędzia może zażądać ponowienia niektórych czynności, jeśli uzna to za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sporu. Może to dotyczyć ponownego przesłuchania stron lub analizy dokumentacji finansowej. Warto sprawdzić, jak przebiega całościowa ścieżka sądowa, czytając nasz poradnik o tym, ile trwa sprawa o unieważnienie kredytu walutowego, aby lepiej oszacować realne perspektywy czasowe.

W wyroku TSUE C-260/18 wskazano, że skutek usunięcia nieuczciwego warunku należy oceniać z uwzględnieniem stanowiska odpowiednio poinformowanego konsumenta, co pozostaje aktualne bez względu na zmianę w składzie orzekającym.

Podstawa: TSUE, wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak; Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22

Jak zmiana składu wpływa na dotychczas zebrane dowody i opinie biegłych?

Wszystkie dowody przeprowadzone przed zmianą sędziego, w tym protokoły z przesłuchań czy sporządzone opinie specjalistów, pozostają w aktach sprawy i zachowują swoją moc prawną. Nowy sędzia nie musi automatycznie powtarzać całego postępowania dowodowego od zera, chyba że ujawnią się nowe okoliczności wymagające wyjaśnienia. Przykładowo, jeśli w sprawie powołano eksperta do wyliczeń, jego opinia nadal stanowi istotny materiał analityczny w toku postępowania.

Więcej na temat roli dokumentacji dowodowej dowiesz się z artykułu omawiającego to, czy opinia biegłego w sprawie kredytu walutowego jest potrzebna. Nowy sędzia ocenia te dowody we własnym zakresie, pamiętając jednak o ugruntowanej linii orzeczniczej wyznaczonej przez unijne i krajowe trybunały, w tym o uchwale Sądu Najwyższego III CZP 11/20 dotyczącej niezależności roszczeń o zwrot świadczeń nienależnych.

Podstawa: TSUE, wyrok z 15 czerwca 2023 r., C-520/21, Bank M.; Sąd Najwyższy, uchwała z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20

Jakie aspekty prawne pozostają niezmienne mimo zmiany sędziego?

Niezależnie od tego, który sędzia prowadzi Twoją sprawę, fundamenty prawne dochodzenia roszczeń pozostają dokładnie takie same. Ocena abuzywności postanowień umownych opiera się na tych samych przepisach krajowych oraz unijnych dyrektywach. Sąd każdorazowo bada treść konkretnego zobowiązania oraz okoliczności jego zawarcia, stosując kryteria wyznaczone w orzecznictwie.

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego (sygn. akt III CZP 25/22), niedozwolonego sposobu określania kursu waluty nie można zastąpić innym mechanizmem wynikającym z przepisów czy zwyczajów, co prowadzi do upadku całej umowy, jeśli nie może ona obowiązywać bez zakwestionowanych klauzul. Z kolei unijny Trybunał Sprawiedliwości w wyroku C-260/18 (Dziubak) potwierdził, że po usunięciu nieuczciwych warunków umowa nie musi dalej obowiązywać, co otwiera drogę do pełnego rozliczenia świadczeń nienależnych na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.

Dodatkowo, jak wskazuje wyrok TSUE C-520/21, prawo unijne sprzeciwia się roszczeniom banku wykraczającym poza zwrot kapitału i ustawowe odsetki za opóźnienie w sytuacji upadku umowy z powodu nieuczciwych warunków.

Podstawa: Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410; TSUE, wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak; Sąd Najwyższy, uchwała pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22; TSUE, wyrok z 15 czerwca 2023 r., C-520/21, Bank M.

Praktyczna checklista: co zrobić, gdy w Twojej sprawie zmieni się sędzia?

Kiedy otrzymasz z sądu zawiadomienie o zmianie referenta, warto zachować spokój i podjąć kilka uporządkowanych kroków proceduralnych:

  • Sprawdź akta sprawy: Upewnij się poprzez pełnomocnika, czy zmiana ma charakter czysto organizacyjny i czy dotychczasowe terminy rozpraw pozostają aktualne.
  • Przeanalizuj dotychczasowe wnioski: Zweryfikuj, czy wszystkie dowody i pisma procesowe zostały prawidłowo doręczone nowemu sędziemu.
  • Monitoruj korespondencję: Odbieraj wszystkie wezwania sądowe, ponieważ nowy skład może wyznaczyć posiedzenie lub zażądać dodatkowego oświadczenia.
  • Skonsultuj sytuację z prawnikiem: Omów ze swoją kancelarią ewentualną taktykę na wypadek, gdyby nowy sędzia inaczej patrzył na określone aspekty dowodowe.

Pamiętaj, że prawidłowe przygotowanie dokumentacji na każdym etapie procesu ma duże znaczenie dla ochrony Twoich interesów. Przeczytaj nasz poradnik o tym, jak przygotować listę dokumentów do pozwu o unieważnienie kredytu, aby uporządkować swoją sytuację dowodową.

Po zakończeniu postępowania i zapadnięciu wyroku konieczne będzie również prawidłowe rozliczenie świadczeń z bankiem, o czym przeczytasz w artykule jak wygląda rozliczenie z bankiem po unieważnieniu kredytu.

Podstawa: Kodeks cywilny — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795, w szczególności art. 385¹ oraz art. 405 i 410; Dyrektywa Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich; Sąd Najwyższy, uchwała z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20

TWOJA UMOWA

Ogólne zasady to dopiero początek.

Wstępna analiza dokumentów pozwala ustalić, czy opisane mechanizmy występują również w Twojej umowie.

Przekaż podstawowe informacje
PYTANIA I ODPOWIEDZI

Najczęściej zadawane pytania

Czy zmiana sędziego oznacza, że rozprawa będzie prowadzona od nowa?

Nie zawsze. Nowy sędzia zapoznaje się z aktami sprawy oraz protokołami z dotychczasowych posiedzeń. Powtórzenie dowodów, takich jak przesłuchanie kredytobiorcy, następuje tylko wtedy, gdy nowy skład uzna to za absolutnie konieczne dla rozstrzygnięcia sporu.

Czy nowy sędzia może wydać zupełnie inny wyrok niż poprzedni?

Każdy sędzia ocenia materiał dowodowy i stan faktyczny samodzielnie, jednak orzecznictwo w sprawach kredytów walutowych opiera się na stabilnych liniach interpretacyjnych wyznaczonych m.in. przez Sąd Najwyższy i TSUE. Ocena abuzywności klauzul przeliczeniowych zależy od treści konkretnej umowy i okoliczności jej zawarcia.

Gdzie mogę sprawdzić, kto obecnie prowadzi moją sprawę w sądzie?

Informacje o zmianie sędziego lub referenta są doręczane stronom w formie oficjalnych zarządzeń lub zawiadomień z sekretariatu wydziału cywilnego. Możesz je również weryfikować za pośrednictwem Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych lub konsultując się ze swoim pełnomocnikiem prawnym.

WERYFIKOWALNE PODSTAWY

Źródła i podstawa prawna

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Sytuacja każdego kredytobiorcy wymaga indywidualnej analizy umowy i dokumentów.