Kredyt walutowy spłacany w walucie — czy można pozwać bank?

Czy można pozwać bank, gdy kredyt spłacasz bezpośrednio w walucie?

Tak — spłacanie rat w koronach szwedzkich nie zamyka drogi do sądu. To jeden z częstszych mitów, jaki widzimy w sprawach trafiających do analizy: skoro klient sam kupuje SEK i przelewa je na rachunek walutowy, to rzekomo bank nie stosuje żadnego kursu, więc nie ma czego kwestionować. To uproszczenie.

Podstawą roszczeń nie jest sam sposób spłaty. Jest nią konstrukcja przeliczeniowa umowy — a ta zwykle działa na wejściu, przy wypłacie kredytu, nawet jeśli później płacisz w walucie. Ocenę abuzywności prowadzi się według art. 385(1) § 1 KC, który dotyczy niedozwolonych postanowień odsyłających do tabel kursowych banku.

Innymi słowy: liczy się treść umowy, którą podpisałeś, a nie technika comiesięcznego płacenia. Warto to rozdzielić już na starcie.

Gdzie w umowie spłacanej w walucie ukryta jest klauzula przeliczeniowa?

Najczęściej przy wypłacie kredytu, a nie przy racie. W kredytach denominowanych kwota była wyrażona w SEK, ale wypłacana w złotówkach — i to bank przeliczał sumę po własnym kursie kupna z tabeli. W tym momencie powstaje przestrzeń do abuzywności, niezależnie od tego, że raty spłacasz później w walucie.

Sprawdź w swojej umowie i harmonogramie: po jakim kursie została ustalona kwota wypłacona w złotych? Czy umowa odsyła do „kursu obowiązującego w Banku” bez wskazania obiektywnego, weryfikowalnego mechanizmu? Jeśli tak — to typowa klauzula, którą kwestionuje się w tego typu sprawach. Więcej o tym, jak rozpoznać takie zapisy, znajdziesz w tekście o klauzulach przeliczeniowych w kredycie SEK.

Spłata w walucie eliminuje kurs przy racie. Nie eliminuje kursu przy wypłacie ani ryzyka kursowego, które zostało na Ciebie przerzucone na cały okres umowy.

Czy różni się sytuacja kredytu denominowanego i indeksowanego spłacanego w SEK?

Tak, i ta różnica potrafi zdecydować, gdzie szukać wadliwego mechanizmu. W kredycie denominowanym kwota zobowiązania jest wyrażona w SEK, a przeliczenie na złote następuje przy wypłacie — spłata w walucie nie usuwa tego pierwszego przeliczenia. W kredycie indeksowanym kwota była w złotych i dopiero przeliczana na SEK, więc mechanizm kursowy pojawia się na innym etapie.

Dla oceny prawnej oba warianty mają wspólny mianownik: odesłanie do tabeli kursowej banku, na którą klient nie miał wpływu. Zależności między tymi konstrukcjami rozbieramy szczegółowo w artykule o różnicach między kredytem denominowanym a indeksowanym do SEK.

Zanim ocenisz swoje szanse, ustal, który to typ. Od tego zależy, o co dokładnie występujesz i jak liczysz roszczenie.

Co spłata w walucie zmienia w wysokości roszczeń wobec banku?

Zmienia sposób liczenia, ale nie samą zasadę rozliczenia. Gdy sąd uzna umowę za nieważną, strony zwracają sobie to, co świadczyły. Bank oddaje wszystko, co od Ciebie otrzymał — a jeśli część rat wpłacałeś w SEK, to właśnie te kwoty w walucie stają się przedmiotem roszczenia o zwrot.

Roszczenia kredytobiorcy i banku są od siebie niezależne — tak ujmuje to teoria dwóch kondykcji, potwierdzona uchwałą III CZP 11/20. Nie „saldują się” automatycznie; każda strona dochodzi swojego. Jak to działa w praktyce, tłumaczymy w tekście o teorii dwóch kondykcji prostym językiem oraz w opisie rozliczenia z bankiem po unieważnieniu.

Przykładowe, wyłącznie poglądowe ujęcie: jeśli część rat wpłaciłeś w złotych po kursie banku, a część kupując SEK samodzielnie, w pozwie rozdziela się te strumienie i wykazuje osobno. Dlatego dokładna historia spłat jest tak istotna.

Jakie orzeczenia wspierają kredytobiorcę spłacającego w walucie?

Te same, które ukształtowały linię w sprawach kredytów przeliczanych do innych walut — mechanizm abuzywności nie zależy od tego, czy w umowie stoi SEK, czy inna waluta. Orzecznictwo „frankowe” stosuje się tu analogicznie.

Najważniejsze punkty odniesienia:

• C-260/18 — po usunięciu klauzul abuzywnych umowa może upaść w całości, a sąd nie uzupełnia luki „słusznym” kursem.
• C-520/21 — bankowi nie należy się wynagrodzenie za korzystanie z kapitału po unieważnieniu; szczegóły w omówieniu wyroku TSUE C-520/21.
• III CZP 25/22 — uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25.04.2024 r., m.in. o początku biegu przedawnienia roszczeń banku i braku wynagrodzenia za kapitał.

To, że kredyt SEK był w Polsce rzadkością (oferowany głównie w latach ok. 2004–2010), nie oznacza gorszej pozycji prawnej. Argumentacja opiera się na tej samej podstawie z art. 385(1) § 1 KC.

Od czego zacząć, jeśli spłacasz kredyt w SEK?

Od dwóch dokumentów: umowy z załącznikami i pełnej historii spłat. Bez nich nie da się rzetelnie ocenić ani rodzaju kredytu, ani wysokości roszczenia. Jeśli płaciłeś w walucie, poproś bank o zestawienie ujmujące zarówno raty w SEK, jak i ewentualne wcześniejsze raty w złotych — jak je uzyskać, opisujemy w tekście o zaświadczeniu z banku o historii spłat.

Sprawdź też, czy w trakcie kredytu podpisywałeś aneks zmieniający sposób spłaty na walutowy — to częsta sytuacja. Aneks sam w sobie zwykle nie „naprawia” pierwotnej wady umowy; kwestię tę rozwijamy w artykule o aneksie a unieważnieniu umowy.

W procesach banki zwykle podnoszą zarzut przedawnienia i twierdzą, że spłata w walucie oznacza świadomą akceptację ryzyka. Oba argumenty da się kontrować — ale wymaga to policzenia terminów i przeanalizowania obowiązków informacyjnych banku przy zawieraniu umowy.

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena konkretnej umowy wymaga analizy dokumentów.